Olivia Goldhill, Quartz, ΗΠΑ

Οι θεωρίες του φιλόσοφου Ludwig Wittgenstein είναι θεμελιώδεις για την καλυτέρευση των υπηρεσιών μετάφρασης που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη όπως το «Google translate»


Εξήντα χρόνια μετά τη δημοσίευση της θεωρίας των γλωσσολογικών παιγνίων του  Ludwig  Wittgenstein, η βάση της τεχνητής νοημοσύνης της «Google translate» εισέφερε μερικά πρακτικά παραδείγματα των υποθέσεων του φιλοσόφου. Ο Patrick Hebron, που εργάζεται πάνω στην αυτοματοποιημένη κατανόηση για την Adobe, θεωρεί τα δίκτυα που έχουν ως βάση την «Google translate» αποτυπώνουν κατά γράμμα το έργο του Wittgenstein. Οι εργαζόμενοι στη Google παραδέχθηκαν ότι οι εργασίες του Wittgenstein ήταν καταλυτικές για την καλυτέρευση των υπηρεσιών της μετάφρασης, αλλά ποιος γνωρίζει γιατί ο δεσμός μεταξύ φιλοσοφίας και γλωσσολογίας υποτιμήθηκε για μακρό χρονικό διάστημα. Το Google translate εξυπηρετεί, ερμηνεύοντας τις λέξεις με βάση το νόημά τους. Η υπηρεσία μετάφρασης βασίζεται σε έναν αλγόριθμο που δημιουργήθηκε από τους εργαζόμενους της Google που ονομάζεται word2vec ο οποίος δημιουργεί «αποτυπώσεις αγωγών» για τις λέξεις. Κάθε λέξη αποδίδεται με αριθμητική αποτύπωση. Μέχρι του σημείου που η μετάφραση αποδίδει, οι προγραμματιστές πρέπει να δημιουργήσουν ένα ¨ουδέτερο δίκτυο», μια μορφή αυτόματης κατανόησης προγραμματισμένη να αντιλαμβάνεται το πως αυτές οι λέξεις δρουν διαδραστικά μεταξύ τους.

Το μεγαλύτερο μέρος των λέξεων έχει διαφορετικές σημασίες.  Η Αγγλική λέξη trunk μπορεί να αναφέρεται σε κάποιο μέλος του ελέφαντα (προβοσκίδα), ενός δένδρου (κορμός), του μπαούλου (baule), ή του αυτοκινήτου (πορτ μπαγκάζ), εξηγεί ο Hebron, επομένως το Google translate πρέπει να καταλαβαίνει τη διαφορά νοήματος. Το «ουδέτερο δίκτυο» θα αναγνώσει εκατομμύρια φράσεων, επικεντρώνοντας στις δύο φράσεις που προηγούνται και έπονται κάθε λέξης. Έτσι θα μπορεί να προβλέπει μια λέξη βασιζόμενο σε αυτές που την περικλείουν. Η τεχνητή νοημοσύνη υπολογίζει τους πιο πιθανούς συνδέσμους για κάθε λέξη, σχηματίζοντας με αυτόν τον τρόπο τις συνισταμένες ενός αγώγιμου πολυμορφικού περιβάλλοντος απίθανου για τη φαντασία.

Ένα δίκτυο ομοιοτήτων

Και τώρα το διασκεδαστικό μέρος: φαίνεται ότι η άλγεβρα μπορεί να εφαρμοσθεί στην αποτύπωση της αγωγιμότητας των λέξεων και να παράγει αποτελέσματα που να έχουν νόημα. Ο Hebron αναφέρει ένα παράδειγμα δημοσιευμένο στο Computer Science: «Αν για παράδειγμα πάρουμε το όχημα της λέξης king (βασιλιάς), εξάγεται ο αγωγός της λέξης man (άνδρας) προστίθεται αυτός της γυναίκας (woman) φθάνει στο αγώγιμο περιβάλλον που αποτυπώνει τη λέξη queen (βασίλισσα). Αυτή η αποτύπωση είναι μια ιδέα του λεξιλογίου του  Ludwig  Wittgenstein. Στο έργο του «φιλοσοφικές αναζητήσεις» υποστήριζε πως δεν υπάρχουν αμετάβλητες έννοιες που συνδέονται με τις λέξεις. «ο φιλόσοφος πρέπει να παρατηρεί τις διαφορετικές χρήσεις που μπορεί να έχει μια λέξη», διαβάζει κανείς στην Stanford Encyclopedia στο λήμμα αφιερωμένο στον Wittgenstein. Ο φιλόσοφος υπογράμμιζε επίσης τον τρόπο που οι λέξεις θα πρέπει να γίνονται κατανοητές με βάση  την ομοιότητα της «οικογένειας που ανήκουν» σε σχέση με άλλες λέξεις: Δεν πρέπει να αναζητούμε ένα ουσιαστικό μοναδικό πυρήνα από τον οποίο θα προκύπτει η σημασία μιας λέξης. Επιβάλλεται αντίθετα να κινηθούμε προς ένα σύνθετο δίκτυο ομοιοτήτων που διακλαδώνονται μεταξύ τους. Το Google Translate εμπνέεται από τις θεωρίες του φιλοσόφου. «Ο τρόπος που κατανοούμε την αποτύπωση των λέξεων μέσα στο word2vec συνίσταται στην εξεύρεση της θέσης τους στο χώρο, παρατηρώντας τις λέξεις που τις περιβάλουν» υποστηρίζει ο Hebron. Δεν είναι το μόνο παράδειγμα τεχνητής νοημοσύνης που δοκιμάζει τις θεωρίες φιλοσοφίας. Ο Noam Chomsky για παράδειγμα ότι ορισμένα χαρακτηριστικά της γλώσσας όπως η γραμματική είναι ριζωμένα με τρόπο ενστικτώδη στο μυαλό μας. Αλλά ο πρωτοπόρος της βαθιάς κατανόησης Yoshua Bengio υπογραμμίζει ότι μέχρι στιγμής η βαθιά κατανόηση αντιστέκεται σε αυτές της θεωρίες.

Φιλόσοφοι όπως οι George Boole και Gottlob Frege ήταν οι πρώτοι που δημιούργησαν πληροφορικούς κώδικες. Επομένως είναι λογικό ότι η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης θα συνεχίσουν να εμπνέονται από τις θεωρίες φιλοσοφίας.