Capture_2019_04_21_01_39_19_431Elif Şafak


Πραγματοποιήθηκε μια σιωπηλή αλλαγή: ξεπήδησε μια ακροδεξιά διανόηση που με τα βιβλία της πλησιάζει περιθωριακές ομάδες με λιγότερη μόρφωση στον κόσμο των γραμμάτων


Όταν δίδασκα στο Πανεπιστήμιο της Αριζόνα ζούσα στο Tucson. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου μισή ώρα απόσταση από τα σύνορα με το Μεξικό η εικόνα ήταν περίεργη. Οπλισμένοι φρουροί όργωναν την έρημο κυνηγώντας λαθρομετανάστες. Κάθε μέρα το τοπικό ραδιόφωνο ξερνούσε παράνοια. Μιλούσε για «αληθινούς Αμερικανούς» στις μικρές πόλεις που κουβαλούσαν «καθαρές αξίες» σε αντίθεση με τις προοδευτικές ελίτ των μητροπόλεων. Μια ρητορική δεξιά άρχιζε να σχηματίζεται αλλά βρισκόταν ακόμη στο περιθώριο. Η εμπιστοσύνη στους δημοκρατικούς θεσμούς λιγόστευε. Σε αυτό το πλαίσιο ο ραδιοφωνικός παραγωγός Rush Limbaugh έλεγε ότι υπήρχαν τέσσερις πυλώνες απάτης: τα ΜΜΕ, τα Πανεπιστήμια, η επιστήμη και η κυβέρνηση. Από τότε θεσμοθετήθηκε η ριζοσπαστική δεξιά και ανδρώθηκε μια νέα γενιά λαϊκιστών. Βγήκε όμως στο φως μια σιωπηλή αλλαγή: ξεπήδησε μια ακροδεξιά διανόηση που με τα βιβλία της πλησιάζει περιθωριακές ομάδες με λιγότερη μόρφωση στον κόσμο των γραμμάτων. Μια νέα εκδοτική τάση, όπου ο στόχος της είναι να ξαναγράψει την ιστορία. Το 2018 εκδόθηκε στη Γαλλία το Memoires. Fils de la nation. (Μνήμες, τέκνα του έθνους), το βιβλίο του Jean Marie Le Pen.  Η πρώτη έκδοση εξαντλήθηκε πριν ακόμη φθάσει στα βιβλιοπωλεία. Το βιβλίο είναι μια απόπειρα να γραφτεί ξανά το παρελθόν και ορίζει τους ανθρώπους της κυβέρνησης του Vichy κοντινούς στο ναζισμό, αληθινούς Γάλλους πατριώτες. Ο ίδιος αρνήθηκε το ολοκαύτωμα, μιλώντας για τους θαλάμους αερίων σαν μια μικρή λεπτομέρεια μέσα στο Β’ Παγκόσμιο πόλεμο. Μια παρόμοια απόπειρα να ξαναγραφτεί το παρελθόν συμβαίνει στην Πολωνία. Στα βιβλία και τις συνεντεύξεις της η ιστορικός Ewa Kurek υποστηρίζει ότι τα Εβραϊκά γκέτο τα ήθελαν οι ίδιοι Εβραίοι.

Είναι δύσκολο για όποιον μεταξύ μας αγαπά την ανάγνωση να παραδεχτεί ότι σήμερα η τέχνη της αφήγησης χρησιμοποιείται για να διαδώσει μισαλοδοξία. Η πράξη από μόνη της δεν είναι κάτι το νέο. Τα απομνημονεύματα του Τέρνερ αποτελούν ένα ατοπικό ρομάντζο του 1978 που γράφτηκε από τον William Luther Pierce και θεωρείται η βίβλος της ακροδεξιάς. Διηγείται μια κοινωνία του μέλλοντος στην οποία οι λευκοί Αμερικάνοι υποδουλώνονται από έγχρωμες μειονότητες. Η κυριαρχία τους καταπολεμάται από ένοπλο κίνημα που ονομάζεται «η τάξη» το οποίο διαπράττει μια γενοκτονία όλων των έγχρωμων. Το βιβλίο ενέπνευσε ορισμένες τρομοκρατικές επιθέσεις, και αυτής της Οκλαχόμα το 1995, στην οποία δολοφονήθηκαν 168 άνθρωποι. Το 1984 μια εθνικιστική ομάδα που αναβαπτίθηκε ως «η τάξη» δολοφόνησε τον προοδευτικό Δικηγόρο και ραδιοφωνικό παραγωγό Alan Berg. Ο κάμπος των Αγίων, ένα μυθιστόρημα του 1973 του Γάλλου Jean Raspail πρόσφατα ανακαλύφθηκε από την ακροδεξιά. Πολλά βιβλία πουλήθηκαν από τη διαφήμιση του Steve Bannon. Και αυτό το βιβλίο περιγράφει την κατάρρευση του Δυτικού πολιτισμού δια χειρός του «έγχρωμου κόσμου». Ο Raspail σήμερα 93 ετών υποστηρίζει ότι η λύση βρίσκεται στον περιορισμό της ανοχής.

Λίγα βιβλία στη νέα τάση θα μπορούσαν να επηρεάσουν περισσότερο από εκείνα που έγραψε ο Γάλλος ρομαντικός Renaud Camus οπαδός της Marine Le Pen πεπεισμένος ότι μια παγκόσμια ελίτ συνωμοτεί εναντίον του λευκού ευρωπαϊκού πληθυσμού. Οι θεωρίες του περί «μεγάλης αντικατάστασης» μεταφράσθηκαν από τις σελίδες της ακροδεξιάς και χρησιμοποιήθηκαν για να ενισχύσουν τη θέση κατά την οποία βρίσκεται σε ισχύ  μια «λευκή γενοκτονία». Αυτός ο φόβος είναι ορατός και στο βιβλίο του 2010 του Thilo Sarrazin (η Γερμανία καταστρέφεται μόνη της). Πιστεύει ότι οι μουσουλμάνοι πρόσφυγες είναι λιγότερο έξυπνοι από τους Γερμανούς. Ξεσηκωμένοι από τα λεγόμενά του μερικοί ακτιβιστές της δεξιάς στη Γερμανία, ζητούν να υποβάλλονται σε τεστ IQ οι ξένοι. Η ρητορική της νέας δεξιάς, ανακατεύει έξυπνα αντισημιτισμό και ισλαμοφοβία, όμως μεγάλη σημασία έχουν και άλλοι τρόποι διακρίσεων. Αντιφεμινισμός και προκατάληψη, αναφέρονται στο έργο του Καναδού κλινικού ψυχολόγου Jordan Peterson, εικόνα τέλειου διανοούμενου για ανικανοποίητους νεαρούς.  Ο Peterson λατρεύει να προκαλεί και να παρατηρεί την ανησυχία των ανθρώπων. Όταν σκεπτόμαστε ανώτερους λευκούς, συχνά έρχονται στο μυαλό μας νεαροί άνεργοι, χωρίς εκπαίδευση που περνούν τις μέρες τους στο PC, άτομα που απέχουν από την πραγματικότητα που ψάχνουν απελπισμένα ένα λόγο ασφαλή, στο λαβύρινθο του internet. Όμως αυτή η εικόνα δεν ανταποκρίνεται στην αλλαγή που πραγματοποιείται. Για να το καταλάβουμε πρέπει να επικεντρωθούμε στις αλλαγές του εκδοτικού κόσμου. Υπάρχει μια νέα ακροδεξιά διανόηση, που προσφέρει το σύνδεσμο που λείπει μεταξύ του κόσμου της παιδείας και του περιθωρίου της κοινωνίας, που νομιμοποιεί τις αντιδραστικές πολιτικές, ξαναγράφει την ιστορία και χρησιμοποιεί διχαστικό λόγο, κατορθώνοντάς το με μια δόση υψηλής διανόησης.


Elif Şafak Συγγραφέας από την Τουρκία. Συνεργάζεται με τον Guardian. Τελευταίο βιβλίο της (Το κορίτσι που δεν αγαπούσε το όνομα της).