Rachel Sanderson e Davide Ghiglione, Financial Times, Ην. Βασίλειο


Η απόφαση της Ρώμης να υπογράψει ένα μνημόνιο συνεργασίας με το Πεκίνο για τον νέο δρόμο του μεταξιού ανησυχεί Ουάσιγκτον και Ε.Ε


Ο Giovanni Tria, Υπουργός Οικονομικών για την ευρωσκεπτικιστική συμμαχία της κυβέρνησης στην Ιταλία, πριν από τα Χριστούγεννα είχε επιβραβεύσει από ένα βάθρο στην Κίνα την πρόοδο των κινεζικών πρωτοβουλιών για τις επενδύσεις τηs Belt and Road (τη λεγόμενη νέα οδό του μεταξιού). Η πρωτοβουλία του Πεκίνου δημιουργεί ένα ικανοποιητικό κύκλο αναπτυξιακής άνθησης,  δήλωσε ο Tria σε ένα κοινό στο οποίο παρόντες ήταν και οι πρώην πρωθυπουργοί Romano Prodi και Enrico Letta, μαζί με τον Κινέζο πρώην αξιωματούχο του υπουργείου εξωτερικών Li Baodong. «Η νέα οδός του μεταξιού είναι ένα τραίνο το οποίο η Ιταλία δεν επιτρέπεται να χάσει» εξήγησε ο υπουργός κατά τη διάρκεια του συνεδρίου Boao forum for Asia, μια από τις πιο σημαντικές οικονομικές συναντήσεις παγκοσμίως. Την προηγούμενη εβδομάδα η Ιταλία δήλωσε πανέτοιμη να πηδήξει στο τραίνο και να γίνει η πρώτη χώρα του G7 που υποστηρίζει επίσημα την προσπάθεια των παγκόσμιων κινεζικών επενδύσεων.

Η κίνηση αυτή προκάλεσε μια ανησυχία στην Ουάσιγκτον και στις Βρυξέλλες. Ο Michele Geraci υποδιευθυντής οικονομικής ανάπτυξης δήλωσε ότι η Ρώμη έχει προγραμματίσει για το τέλος Μαρτίου επί τη ευκαιρία της επίσημης επίσκεψης του Κινέζου προέδρου στην Ιταλία Xi Jinping, την υπογραφή μνημoνίου με σκοπό την υποστήριξη του «δρόμου του μεταξιού». «Οι συζητήσεις δεν έχουν ακόμη τελειώσει, όμως θα μπορούσαν πριν από την επίσκεψη Xi» ανέφερε ο Geraci. Η δήλωση του υποδιευθυντή πρώην τραπεζίτη και έπειτα Πανεπιστημιακού καθηγητή στην Κίνα για δέκα χρόνια, ανησύχησε τους συμμάχους της Ιταλίας. Η υπογραφή του προσυμφώνου θα αποδυνάμωνε τις πιέσεις της Ουάσιγκτον στο Πεκίνο για τις εμπορικές συναλλαγές και θα διακινδύνευε να βλάψει την απόπειρα των Βρυξελλών για εξεύρεση μιας κοινής πορείας στην Ε.Ε για τη διαχείρηση των κινεζικών επενδύσεων.

Την 8η Μαρτίου ο Πρωθυπουργός Giuseppe Conte υποστήριζε ότι η κινεζική πρωτοβουλία είναι μια καλή ευκαιρία και υποβάθμισε την υπόθεση πιθανών αντιποίνων από την πλευρά της Ουάσιγκτον. «Στη Ρώμη παίζουν με τη φωτιά». Αυτό θα προκαλούσε τεράστιο αντίκτυπο λέει η Paola Subacchi Διευθύντρια της εταιρείας έρευνας E-economics. «Ένα μνημόνιο κατανόησης έχει μια συμβολική αξία, γι αυτό δεν είναι κατανοητό τι θα μπορούσε να επιτύχει η Ιταλία. Θα ενοχλούσε τις άλλες χώρες του G7 και της Ε.Ε» Το σχέδιο δείχνει πόσο έχει μεγαλώσει η επιρροή της Κίνας στην Ιταλία, όπου ζει η πιο πολυάριθμη κινέζικη κοινότητα στην Ευρώπη, μετά την οικονομική κρίση. Η Κίνα τώρα πια διαθέτει ισχυρούς υποστηρικτές  όχι μόνο μεταξύ των λαϊκιστών αλλά και εντός της παραδοσιακής άρχουσας τάξης. Πράγματι κατοχυρώθηκαν μεταξύ άλλων, τα ηλεκτρικά δίκτυα, και οι εταιρείες υψηλής τεχνολογίας στην τρίτη κατά σειρά οικονομία της Ευρώπης.

Προς την Ανατολή

Ο Geraci που εργάζεται στο υπουργείο που διοικείται από τον ηγέτη των «πέντε αστέρων» Luigi di Maio θεωρείται μια δυναμική προσωπικότητα και σε αυτή την εξέλιξη υπέρ του Πεκίνου. Τον Αύγουστο του 2018 απέστειλε μια κυβερνητική ομάδα κρούσης με σκοπό να προωθηθούν οι σχέσεις μεταξύ Ρώμης και Πεκίνου, και δήλωσε δημόσια ότι η Κίνα θα μπορούσε να επιλύσει πολλά από τα προβλήματα της Ιταλίας. Σε μια δημοσίευση σε ένα blog πριν ένα έτος, γινόταν λόγος ότι η Κίνα θα έχει μια δυναμική συμμετοχή στην ανάπτυξη της Ιταλίας, μειώνοντας τις ανησυχίες των αγορών για το Ιταλικό χρέος, σταματώντας τη διαφυγή των ξένων επενδύσεων. Ο Geraci πρόσθεσε ότι η Κίνα θα μπορούσε να συνεισφέρει στο μεταναστευτικό από την Αφρική, και να υποστηρίξει την Ιταλία στο τομέα της ασφάλειας. «Επιβάλλεται να κοιτάξουμε περισσότερο προς την Ανατολή» όπως το έκαναν με επιτυχία Γαλλία και Γερμανία».

Η πρόσβαση στα ιταλικά λιμάνια για την εξάπλωση των εμπορικών δρόμων από τη Μεσόγειο στη Β. Ευρώπη αποτελεί μια προτεραιότητα για τους κινέζους. Το δήλωσε ένας από τους πιο σημαντικούς βιομηχάνους του ναυτιλιακού τομέα Augusto Cosulich ιδιοκτήτης μιας joint venture σε μια κινεζική εταιρεία. Εκτός αυτού το 2018 η Fincantieri η κρατική εταιρεία ναυπηγείων, έκλεισε μια συμφωνία για τη κατασκευή κρουαζιερόπλοιων για τη Κίνα. Στο Πεκίνο δεν ενδιαφέρονται μόνο για τα λιμάνια και τα πλοία. Σύμφωνα με το ίδρυμα Ιταλία-Κίνα, από το 2000 περισσότερες από 600 ιταλικές εταιρείες έλαβαν κινεζικές επενδύσεις ύψους 13,7 δισ Ευρώ. Η Κίνα απορροφά το 2,7% περίπου των ιταλικών εξαγωγών, και με μια αξία 11,1 δις Ευρώ αποτελεί την όγδοη εξαγωγική αγορά για την Ιταλία. Ενώ οι εισαγωγές από την ασιατική χώρα φθάνουν τα 27,3 δις Ευρώ, αντιπροσωπεύοντας το 1,3% των κινεζικών εξαγωγών, το οποίο κατατάσσει την Ιταλία στην 19η θέση για την αγορά εξαγωγών για τη Κίνα. Το Πεκίνο μπορεί να υπολογίζει στην υποστήριξη σημαντικών προσώπων μεταξύ των οποίων Romano Prodi, δύο φορές Πρωθυπουργός και πρώην Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής επιτροπής. Ο Prodi δηλώνει όμως αντίθετος με την μονομερή πρωτοβουλία της Ιταλικής κυβέρνησης για το νέο δρόμο του μεταξιού. Ελπίζει σε μια συντονισμένη ευρωπαϊκή απάντηση που θα υιοθετήσει την πρωτοβουλία για την Belt and Road. «Δεν είναι προς το συμφέρον των Ευρωπαϊκών κρατών ή των κινέζων, να κλείνονται μονομερείς συμφωνίες», εξηγεί. Αυτοί οι φόβοι έχουν εν μέρει ένα προστατευτικό χαρακτήρα. Σύμφωνα με μια μελέτη δημοσιευμένη το 2018 από το ιταλικό κέντρο σπουδών Ambrosetti η Ιταλία έπεται σε σχέση με τη Γερμανία και Γαλλία στην ικανότητα προσέλκυσης κινεζικών κεφαλαίων διότι «υπολείπεται στρατηγικής συνέχειας», εξ’αιτίας των συχνών κυβερνητικών αλλαγών. Κατά την Ambrosetti η Ιταλία θα μπορούσε να καλύψει αυτό το κενό με μια στρατηγική τριών επιπέδων: Τις κινεζικές επενδύσεις στην Ιταλία, τις Ιταλικές επενδύσεις στη Κίνα και τη συνεργασία της Ιταλίας με τη Κίνα στην Αφρική και κεντρική Ασία.

Ωστόσο ένας διπλωμάτης προειδοποιεί για τον κίνδυνο της λαϊκιστικής κυβέρνησης της Ρώμης και τις προβλέψεις μιας πορείας οικονομικής ύφεσης, που θα καταντούσε την Ιταλία το μαλακό υπογάστριο της Ευρώπης, το οποίο έχει βάλει στόχο η Κίνα. Κατά τον Enrico Letta πρόεδρο της σχολής διεθνούς εμπορίου του Πανεπιστημίου Po  του Παρισιού, η απειλή δεν είναι τόσο μεγάλη, γιατί κατά τα λοιπά, η Κίνα επιθυμεί να φθάσει παντού. Για το Πεκίνο είναι πιο εύκολο να προχωρήσει με την Ιταλία, όταν η χώρα περνά μια στιγμή πολιτικής και οικονομικής αδυναμίας, και να δει προς αυτή την κατάσταση, μια μεγάλη ευκαιρία.