Bruce Shapiro, The Nation, ΗΠΑ


Ο ιδρυτής του WikiLeaks συνελήφθη στο Λονδίνο και κινδυνεύει να εκδοθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες, όπου  μπορεί να δικαστεί ως χάκερ ένός υπολογιστή που περιείχε εμπιστευτικά έγγραφα. Η ιστορία του θα μπορούσε να έχει μεγάλες συνέπειες για την ελευθερία του Τύπου και την ερευνητική δημοσιογραφία


H περίεργη παραμονή του Julian Assange στην πρεσβεία  του Ισημερινού στο Λονδίνο τελείωσε μετά από επτά χρόνια. Τώρα, εξ’ αιτίας της βοήθειας του εκλεγμένου προέδρου  των ΗΠΑ, ο ιδρυτής  των WikiLeaks βρίσκεται στα χέρια των βρετανικών αρχών και αντιμετωπίζει τον κίνδυνο έκδοσης του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μένει να κατανοηθεί  ποιες θα είναι οι επιπτώσεις του  κατηγορητηρίου που έχει εκδοθεί από το αμερικανικό συμβούλιο εις βάρος του Assange, αν οι βρετανικές αρχές  τον εκδώσουν και, πάνω απ ‘όλα, ποιες θα είναι οι συνέπειες για την ελευθερία του τύπου στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Σχετικά με τους φόβους του Assange και των υποστηρικτών του  για – άμεση απέλαση, καταδίκη σύμφωνα με το νόμο περί κατασκοπείας, ποινή του θανάτου – οι εν λόγω ποινές φαίνονται ως το λιγότερο κακό.  Το έγγραφο είναι αν και μόλις έξι σελίδες, κατηγορεί τον Assange ότι συνωμότησε με την αναλύτρια πληροφοριών Chelsea Manning για να σπάσει τον κωδικό πρόσβασης μιας κρατικής βάσης δεδομένων. Δεν αναφέρεται σε κατασκοπεία ούτε υπάρχουν αναφορές για η Ρωσία ή την εθνική δημοκρατική επιτροπή ούτε και σε  ένα ευρύτερο κατάλογο πιθανών συνεργατών του WikiLeaks. Όσον αφορά την πιθανή πρόταση, για την παραβίαση κωδικού πρόσβασης υπολογιστή της κυβέρνησης προβλέπεται μέγιστη ποινή πέντε ετών, λιγότερη από το χρόνο που ο Assange πέρασε οικειοθελώς στην πρεσβεία του Λονδίνου. Το συμβούλιο επικεντρώθηκε σε μια σύντομη  περίοδο τον Μάρτιο του  2010. Σύμφωνα με το έγγραφο, η Manning, η οποία την εποχή εκείνη είχε ήδη αφαιρέσει πολλά έγγραφα από το αρχείο της στο τμήμα άμυνας, αποκαλύπτει μια σειρά  καταχρήσεων που διαπράχθηκαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες, προσπαθώντας να διαρρήξει  μια συγκεκριμένη βάση δεδομένων παρακάπτοντας τις απαιτούμενες άδειες. Το έγγραφο του τμήματος δικαιοσύνης, επικαλούμενο κάποιες εμπιστευτικές συνομιλίες, λέει ότι ο Assange «συμφώνησε να βοηθήσει τη Manning για να αποκρυπτογραφήσει τον κωδικό πρόσβασης «. Πρόκειται για μια πολύ ειδική κατηγορία  μεταξύ άλλων  που απομακρύνει τον Assange, τουλάχιστον σε τεχνικούς όρους από τους άλλους δημοσιογράφους που λαμβάνουν εμπιστευτικό υλικό αλλά δεν συμμετέχουν ενεργά στην κλοπή μυστικών έγγράφων. Στην ψηφιακή εποχή αυτή η διαφορά δημιούργησε προβλήματα στους δημοσιογράφους ακόμα και πριν από την περίπτωση Assange. Σκέφτομαι τη δραματική περίπτωση ενός δημοσιογράφου  του Cincinnati Enquirer, ο οποίος παραβίασε επανειλημμένα το 1998 το σύστημα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου της Chiquita, βγάζοντας στον αέρα μια  σημαντική περίπτωση σειράς ερευνών για τη διαφθορά της επιχείρησης. Σύμφωνα με αυτή την παράνομη πράξη, η Chiquita μέσω δικαστικής οδού κατάφερε να εμποδίσει τη δημοσίευση όλων των άρθρων.

 Το θάρρος της Manning

Φαντάζομαι ότι πολλοί δημοσιογράφοι και υποστηρικτές της ελευθερίας του Τύπου θα εξετάσουν την άμεση συμμετοχή του Assange στην αποκρυπτογράφηση του κωδικού πρόσβασης,  ως  επαρκή για  να αποστασιοποιηθούν από αυτόν. Σύμφωνα με πολλούς ο  Assange έχει παραβιάσει τους κανόνες της δημοσιογραφίας  και η περίπτωση του δεν αφορά την ελευθερία του τύπου. Όμως διαβάζοντας πιο προσεκτικά το κατηγορητήριο γίνεται κατανοητό ότι υπάρχουν λόγοι ανησυχίας: Και να γιατί: Ο  Assange και η Manning δεν κατηγορούνται για  hacking. Η συμμετοχή του Assange όταν επιχειρήθηκε η αποκρυπτογράφηση του κωδικού πρόσβασης θεωρείται μια φάση μεγαλύτερης συνωμοσίας των WikiLeaks για να «διαδώσει  τις πληροφορίες στον ιστότοπο του «. Το κατηγορητήριο τονίζει ότι το WikiLeaks χρησιμοποίησε ένα σύστημα για την ανταλλαγή αρχείων μέσω του cloud. Μία ακόμη πιο σημαντική πτυχή είναι ότι η καταγγελλόμενη πράξη αφορά  τη σχέση μεταξύ της πηγής της πληροφορίας και του εκδότη, σημειώνοντας ότι η πράξη του  Assange  «ενθάρρυνε» τη Manning να συνεχίσει το έργο της. Και εδώ ξεκινούν τα προβλήματα: συμμετέχοντας ενεργά στην αποκρυπτογράφηση του κωδικού, ο Assange έχει διαπράξει έγκλημα, αλλά «ότι συνωμότησε» για τη διάδοση εμπιστευτικού υλικού είναι κάτι που κάνουν πολλοί δημοσιογράφοι κάθε μέρα. Η λήψη εμπιστευτικών εγγράφων μέσω του cloud είναι ένα κοινό φαινόμενο στην ερευνητική δημοσιογραφία. Πώς γίνεται να ενθαρρύνεται μια πηγή η οποία έχει ήδη πρόσβαση σε εμπιστευτικές πληροφορίες. Γι’ αυτό και η κατηγορία εναντίον του Assange είναι μια επίθεση στην ανεξάρτητη δημοσιογραφία. Μια επίθεση που έγινε σοβαρότερη από μια άλλη υποτιμημένη πτυχή αυτής της ιστορίας: Την φυλάκιση της Manning  για την άρνησή της να συνεργαστεί στην έρευνα. Από το κατηγορητήριο προκύπτει το αίτημα συμμετοχής του παραρτήματος της  Δικαιοσύνης  στη σύνταξη  του σχεδίου του κατηγορητηρίου. Στη μακρά ιστορία των δικαστικών διαδικασιών για εξαναγκασμό των μαρτυριών των δημοσιογράφων, δεν μπορώ να σκεφτώ άλλη περίπτωση όπου μια πηγή συμφώνησε να πάει στη φυλακή για την προστασία ενός εκδότη. Η Manning είναι μια θαρραλέα γυναίκα που αξίζει τον σεβασμό και θαυμασμό των δημοσιογράφων. Ο Assange παραμένει προβληματικός χαρακτήρας, αλλά η σημερινή του κατάσταση δεν έχει καμία σχέση με τις αμφιλεγόμενες πολιτικές θέσεις του το 2016 ή με αυτό  που έγινε στην πρεσβεία του Ισημερινού. Αφορά βαθύτερα πολιτικά ερωτήματα, πάνω απ ‘όλα, ενώ ή αίτηση για έκδοσή του είναι μια διαδικασία που στρέφεται συνεχώς κατά της  ελευθερίας του Τύπου. Στο πλαίσιο αυτό είναι σαφές ότι πρόκειται για πολιτικά κίνητρα. Διακυβεύεται ο κίνδυνος που έχουν οι δημοσιογράφοι, ερευνητές και εκδότες, από μικρές εφημερίδες έως τις  μεγάλες δημοσιογραφικές ομάδες, να μην  προστατεύονται πλέον από το αμερικανικό σύνταγμα σε σχέση με τις πηγές τους. Με άλλα λόγια, αυτή η υπόθεση αφορά το μέλλον της δημοσιογραφίας και της έρευνας.