Minxin Pei Καθηγητής Πολ.Επιστημώνστο Clermont της Καλιφόρνια

Παρά την αντιπαλότητά τους, οι «Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα έστειλαν πρόσφατα τα σωστά μηνύματα σχετικά με την πιθανή συνεργασία στον αγώνα κατά της κλιματικής κρίσης. Η κοινή δήλωση που εκδόθηκε μετά τη συνάντηση του Απριλίου μεταξύ του Τζον Κέρι, ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ για το κλίμα, και του Κινέζου συναδέλφου του Xie Zhenhua δείχνει ότι ίσως οι δύο κυβερνήσεις προσπαθούν να συνεργαστούν για τις πολιτικές για το κλίμα για να αποτρέψουν τις σχέσεις τους από το να γίνουν ανοιχτά εχθρικές. Είναι εύκολο να καταλάβουμε γιατί η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο συμπεριφέρονται υπεύθυνα αυτή τη στιγμή: βλέπουν την κλιματική κρίση ως απειλή για την ύπαρξή τους. Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν και ο Κινέζος Πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ γνωρίζουν ότι η αδιαλλαξία σε αυτό το θέμα θα μπορούσε να του κοστίσει ακριβά ενόψει της διεθνούς κοινής γνώμης. Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, η ιδεολογική μάχη μεταξύ κομμουνισμού και καπιταλισμού δίχασε τον κόσμο και εδραίωσε συμμαχίες. Αλλά την επόμενη δεκαετία, η ιδεολογία από μόνη της είναι απίθανο να επιτρέψει στις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα να κάνουν πολλούς φίλους. Το Κινεζικό Κομμουνιστικό Κόμμα δεν έχει πλέον μια ιδεολογία να τρομπάρει, και η πολιτική πόλωση και ο τραμπισμός έχουν αμαυρώσει την εικόνα των ΗΠΑ. Αντίθετα, η ικανότητα να ηγηθεί της καταπολέμησης της κλιματικής αλλαγής, η οποία θέτει σε κίνδυνο την επιβίωση της ανθρωπότητας, θα καθορίσει τις διεθνείς συμμαχίες. Η μετατροπή των δεσμεύσεων για το κλίμα σε συγκεκριμένες δράσεις θα αποτελέσει δοκιμασία και για τις δύο χώρες. Μετά την πρόσφατη συνάντηση για το κλίμα μεταξύ του Μπάιντεν και άλλων παγκόσμιων ηγετών, για παράδειγμα, ο Κινέζος υπουργός Εξωτερικών Γουάνγκ Γι άφησε να εννοηθεί ότι η Κίνα θα συνεργαστεί με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εφόσον ο Ουάςινγκτον σταματήσει να παρεμβαίνει «στις εσωτερικές υποθέσεις του Πεκίνου». Αν και η Κίνα θεωρεί το Θιβέτ, το Σιντζιάνγκ, το Χονγκ Κονγκ και, το σημαντικότερο, την Ταϊβάν, «εσωτερικά ζητήματα», ο Κέρι έχει καταστήσει σαφές ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα κάνουν καμία παραχώρηση σε αυτό το θέμα με αντάλλαγμα την κινεζική συνεργασία για το κλίμα. Εάν το Πεκίνο και η Ουάσιγκτον δεν αμβλύνουν τις θέσεις τους, περαιτέρω αυξημένες εντάσεις σε τέτοια ευαίσθητα ζητήματα θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο διμερείς πρωτοβουλίες κατά της κλιματικής κρίσης. Δεν είναι σαφές τι μπορεί να εγγυηθεί τη συνεργασία μεταξύ των «Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας. Το σύντομο κοινό ανακοινωθέν του Απριλίου προσφέρει λίγες λεπτομέρειες, για προφανείς λόγους.

Δεδομένης της έλλειψης εμπιστοσύνης, καμία από τις δύο δεν επιθυμεί να αναλάβει δεσμευτικές δεσμεύσεις. Ως αποτέλεσμα, η διμερής συνεργασία για το κλίμα θα είναι επισφαλής και μέτρια, στην καλύτερη περίπτωση. Αυτή η αβεβαιότητα απορρέει από τη συνολική αστάθεια των σχέσεων μεταξύ Κίνας και «Ηνωμένων Πολιτειών και οι αυξημένες εντάσεις θα προκαλούσαν αναπόφευκτα παράπλευρες απώλειες σε πρωτοβουλίες κατά της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Η καχυποψία και η αμοιβαία εχθρότητα θα εμποδίσουν επίσης και τις δύο πλευρές να λάβουν σημαντικά μέτρα. Ως εκ τούτου, πρέπει να αναμένουμε μια αργή και σταδιακή διαδικασία. Η Ουάσιγκτον και το Πεκίνο, περισσότερο από ενεργά συνεργαζόμενοι, μπορεί απλώς να απέχουν από το να κάνουν κάποια πράγματα προς το παρόν. Υπό αυτή την έννοια, η πρώτη επιτακτική ανάγκη είναι να αποφευχθεί η σύνδεση της συνεργασίας για το κλίμα με τις πιο αντικρουόμενες πτυχές των σχέσεών τους, όπως τα ανθρώπινα δικαιώματα, το εμπόριο και η ασφάλεια. Αυτό θα απαιτήσει περισσότερες προσπάθειες από την Κίνα παρά από τις «Ηνωμένες Πολιτείες, διότι οι ηγέτες του Πεκίνου φαίνονται πεπεισμένοι ότι η δέσμευση της Κίνας για το κλίμα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως διαπραγματευτικό όπλο με τη Δύση σε ευαίσθητα ζητήματα όπως το εμπόριο και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Η δικομματική δύναμη του αντικινεζικού αισθήματος στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν αφήνει περιθώρια ελιγμών στον Μπάιντεν και η αδιαλλαξία της Κίνας θα μπορούσε να βλάψει σοβαρά την αξιοπιστία του Σι Τζινπίνγκ ως παγκόσμιου ηγέτη στον αγώνα κατά της κλιματικής αλλαγής. Κατά τη διάρκεια των προσεχών πολυμερών διαπραγματεύσεων για το κλίμα, και οι δύο χώρες θα πρέπει να εγκαταλείψουν τον πειρασμό να ξεκινήσουν αμοιβαίες επιθέσεις. Όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών και τη χρηματοδότηση των συνεισφορών για την ενεργειακή μετάβαση στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, για παράδειγμα, θα πρέπει να βασίζουν τις πιθανές επικρίσεις τους σε υγιή ηθικά, οικονομικά και επιστημονικά κριτήρια. Μπορεί να φαίνεται μη ρεαλιστικό να μιλάμε για συνεργασία Κίνας-ΗΠΑ στον τομέα της καθαρής ενέργειας σε μια εποχή που οι δύο χώρες διεξάγουν πόλεμο κατά της τεχνολογίας. Ωστόσο, το Πεκίνο και η Ουάσιγκτον θα μπορούσαν να βρουν έναν τρόπο να απομονώσουν το πεδίο εφαρμογής των πράσινων τεχνολογιών από τον ανταγωνισμό τους. Ο κόσμος χρειάζεται την Ουάσιγκτον και το Πεκίνο για να συνεργαστούν πραγματικά για την καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, αλλά δεν πρέπει να τρέφουμε αυταπάτες. Το καλύτερο που μπορούμε να περιμένουμε είναι οι δύο υπερδυνάμεις, ενώ ταλαντεύονται για γεωπολιτικά πλεονεκτήματα, να είναι σε θέση να ελέγχουν τον εαυτό τους αρκετά για να μην θέσουν σε κίνδυνο την επιβίωση της ανθρωπότητας.