Rafia Zakaria, Συγγραφέας Δημοσιογράφος

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι η χώρα που πάνω απ’ όλα έχει εργαστεί για να μοιάζει με τη Δύση. Το Burj Khalifa, ο ψηλότερος ουρανοξύστης στον κόσμο, δεσπόζει στην προκυμαία της λαμπερής πόλης του Ντουμπάι, επιδεικνύοντας τον τεχνοκρατικό ζήλο των Εμιράτων. Οι δρόμοι είναι καθαροί. Παντού ένας Ασιάτης ή ένας μαύρος είναι έτοιμος να μαζέψει τα σκουπίδια που πετάγονται στο έδαφος. Για όσους θέλουν να διασκεδάσουν υπάρχουν μπαρ και κλαμπ όπου το αλκοόλ ρέει σε ποτάμια όπως στη Νέα Υόρκη, το Λονδίνο ή οπουδήποτε αλλού που προσελκύει τους νέους και τους πλούσιους. Λαμπερά φώτα σε εμπορικά κέντρα γεμάτα με προϊόντα από όλο τον κόσμο: αρώματα αξίας εκατοντάδων δολαρίων, μάρκες υψηλής μόδας στέκονται υπερήφανες που δεν εμφανίζουν ετικέτες τιμών, αυτοκίνητα που κοστίζουν περισσότερο από ένα μικρό σπίτι στις Μεσοδυτικές Πολιτείες των ΗΠΑ.

Πολλοί γοητεύονται από την επίδειξη της νεωτερικότητας που κάνει το Ντουμπάι, μια πόλη που γοητεύεται από τον φάκελο αφθονίας της. Μπορείτε να αισθανθείτε αμέσως τη χαρά στα πρόσωπα των δυτικών ταξιδιωτών καθώς περιπλανιούνται σε καταστήματα αφορολόγητων ειδών γεμάτα με γλυκά, ρολόγια και πολλά άλλα. Εδώ μπορούν να παίξουν, να αγοράσουν, να αποφύγουν τους φόρους και να συσσωρεύσουν αγαθά πολυτελείας όπως ποτέ πριν. Στο Ντουμπάι ο καπιταλισμός βασιλεύει υπέρτατος, και πετάει μπροστά στα μάτια των τουριστών όλα τα σύμβολα του καθεστώτος του, όλα τα σκουπίδια που επιθυμούν οι καρδιές τους. Υπάρχουν επίσης καταστήματα Apple και αντιπροσωπείες Tesla. Εάν έχετε φέρει χρήματα μαζί σας – όπως έκαναν οι απατεώνες, οι πρώην δικτάτορες και οι κυβερνήτες – μπορείτε να τα ξοδέψετε σε αυτά τα πράγματα ή να τα επενδύσετε στην τοπική αγορά ακινήτων.

Ο κόσμος που εξακολουθεί να ησυχάζει στην ψευδαίσθηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας γνωρίζει ότι ο γάμος του Ντουμπάι με τη νεωτερικότητα είναι μια φάρσα, αλλά τα ΗΑΕ εξακολουθούν να έχουν ένα πέρασμα. Ο γνωστός κατάλογος των αμαρτιών του Ντουμπάι ανανεώνεται με κοινότυπη κανονικότητα. Ένα από τα πιο πρόσφατα παραδείγματα είναι μια έκθεση του Αμερικανικού Carnegie Endowment for International Peace Study Center, η οποία καλεί τους ηγέτες της Ουάσιγκτον να αντιμετωπίσουν «το ζήτημα του ρόλου του Ντουμπάι στην προώθηση της παγκόσμιας διαφθοράς».

Ο καπιταλισμός βασιλεύει υπέρτατος στην πόλη, και όλα τα σύμβολα του καθεστώτος του κυματίζουν μπροστά στα μάτια των τουριστών

Η έκθεση αναφέρει ότι διάφορες κατηγορίες δραστηριοποιούνται στην πόλη – από Αφγανούς πολέμαρχους έως Νιγηριανούς κλεπτοκράτες, από Ρώσους μαφιόζους έως Ευρωπαίους που ξεπλένουν χρήματα. Αυτοί οι άνθρωποι φέρνουν χρήματα μέσα και έξω από τις τοπικές τράπεζες, πολύ χαρούμενοι που δεν ενδιαφέρονται για την προέλευση αυτών των ποσών. Το Ντουμπάι είναι «μαγνήτης για βρώμικο χρήμα», αναφέρει η έκθεση, και έχει μια ακμάζουσα αγορά χρυσού, με αδιαφανείς επιχειρηματικές πρακτικές.

Αλλά η εργασία του Carnegie, όπως και άλλες μελέτες που έχουν περιγράψει στο παρελθόν τη σκοτεινή πλευρά του Ντουμπάι, δεν θέτει υπό αμφισβήτηση το γεγονός ότι τα Εμιράτα θεωρούνται πλέον σύμβολο νεοφιλελεύθερης νεωτερικότητας. Η περίληψη της έκθεσης περιέχει μόνο μία αναφορά στην απάνθρωπη μεταχείριση των διακινούμενων εργαζομένων από το Ντουμπάι: «Πολλοί αντιμετωπίζονται ως εμπορεύματα, μεταξύ άλλων μέσω του λεγόμενου kafala, ενόςσυστήματος εκμετάλλευσης που μοιράζεται ορισμένα χαρακτηριστικά με την εμπορία ανθρώπων». Κατά ειρωνικό τρόπο, για μια έκθεση που επιδιώκει να εκθέσει τη διαφθορά, αυτή η δειλή αναφορά στα δεινά δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων που ζουν ως σκλάβοι είναι ήδη μια συγκάλυψη από μόνη της. Αντί να τονίσει τις πολλές καταχρήσεις που δημιουργούνται από το σύστημα, τις ομαλοποιεί.

Η μελέτη του Carnegie είναι μόνο η τελευταία απόδειξη του πώς ο πλούσιος κόσμος, τα «Ηνωμένα Έθνη και το χρηματοπιστωτικό σύστημα που γεννήθηκαν μετά τις συμφωνίες του Bretton Woods έχουν συνηθίσει να κοιτάζουν μακριά από εγκλήματα που διαπράττονται σε μέρη όπως το Ντουμπάι. Οι δότες του νεοφιλελευθερισμού, που κορωνοϊός homo o economicus, ενδιαφέρονται περισσότερο για οικονομικά εγκλήματα παρά για την ευημερία των ανθρώπων. Αλλά η μεγαλύτερη αμαρτία του Ντουμπάι είναι η χρήση της σύγχρονης δουλείας.

Η ικανότητα των ΗΑΕ να προσποιούνται δεν έχει όρια, είτε πρόκειται για πλασματικό νεωτεριστικό είτε για την υποτιθέμενη αξία που δίνεται στην τέχνη ή τον πολιτισμό

Σύμφωνα με τον Νίκολας Κούπερ, συγγραφέα της ακαδημαϊκής εφημερίδας Πόλη του χρυσού, πόλη των σκλάβων. Σκλαβιά και υποτέλεια στο Ντουμπάι«

(Πόλη του Χρυσού, πόλη των σκλάβων. Δουλεία και δουλεία στο Ντουμπάι), οι περισσότεροι σκλάβοι απασχολούνται στον κατασκευαστικό κλάδο. Το σύστημα kafala διασφαλίζει ότι αυτοί οι άνθρωποι παραμένουν συνδεδεμένοι με τον εργοδότη που τους έφερε στη χώρα. Όπως ανακάλυψα μιλώντας με ορισμένους καθαριστές στο αεροδρόμιο του Ντουμπάι, αυτοί οι εργοδότες αποφασίζουν για τον μισθό: συχνά (και ειδικά σε αυτή την περίοδο) δεν πληρώνουν ή πληρώνουν μόνο ένα μήνα και παραλείπουν τους επόμενους. Εάν οι μετανάστες καταφέρουν να ξεφύγουν από τους εργοδότες τους και να προσληφθούν από άλλο μέρος (χωρίς κανονική σύμβαση), η βίζα τους θεωρείται αυτομάτως λήξασα. Και στα ΗΑΕ αυτό σημαίνει να πάρεις ένα βαρύ πρόστιμο. Ως εκ τούτου, είναι δύσκολο για τους μετανάστες να ξεφύγουν από την εκμετάλλευση.

Η ικανότητα των ΗΑΕ να προσποιούνται δεν γνωρίζει όρια, είτε πρόκειται για πλασματικό νεωτεριστικό είτε για την υποτιθέμενη αξία που δίνεται στην τέχνη ή τον πολιτισμό (η Art Dubai, μία από τις κορυφαίες εκθέσεις τέχνης της Μέσης Ανατολής, προσελκύει περίπου τριάντα χιλιάδες επισκέπτες κάθε χρόνο). Ο ουρανόξύστης Burj Khalifa και το Λούβρο στο κοντινό Αμπού Ντάμπι ζουν ευτυχώς με μια σύγχρονη μορφή δουλείας, σε ένα μέρος του οποίου το σκοτεινό υπόβαθρο καλύπτεται από Prada, Ferrari και ούτω καθεξής.

Από την πλευρά τους, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα γνωρίζουν πόσο χρήσιμο είναι να αποτίσουν φόρο τιμής στα ανθρώπινα δικαιώματα. Αυτός είναι και ο λόγος για τον οποίο η συμπεριφορά της χώρας δεν τίθεται ποτέ πραγματικά υπό αμφισβήτηση. Το 2014, για παράδειγμα, η περιοχή της Μέσης Ανατολής Jadaliyya κατήγγειλε το έργο μιας ΜΚΟ που ονομάζεται Διεθνής Οργανισμός Του Κόλπου (Igo). Ο Igo παρουσιάστηκε ως οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων που δημοσίευσε μελέτες για τις καταχρήσεις που υπέστησαν οι διακινούμενοι εργαζόμενοι, αλλά στην πραγματικότητα ήταν μια μηχανή προπαγάνδας. Είχε την έδρα της στη Γενεύη, αλλά «διηύθυνε ένα υποκατάστημα» στο Ντουμπάι. Η διοίκηση του igo περιελάμβανε επίσης αξιωματούχους που είχαν πολύ φιλικούς όρους με τους ηγέτες των Εμιράτων.

Ακριβώς όπως οι τράπεζες στο Ντουμπάι, οι οποίες κρύβουν την παρανομία πίσω από μια πρόσοψη νομιμότητας, ο Igo παρήγαγε ντοκιμαντέρ και έρευνες, αλλά, αντί να καταγγείλει τους όρους των μεταναστών εργαζομένων και των ανθρώπων που κατηγορούνται άδικα για τρομοκρατία ή τα βασανιστήρια στα οποία υποβάλλονται οι οικιακοί βοηθοί, επαίνεσαν τις υποτιθέμενες βελτιώσεις που επιτεύχθηκαν από την κυβέρνηση. Ένα από τα πρώτα ντοκιμαντέρ του Ίγκο επιδίωξε να επιδείξει τη δικαιοσύνη του δικαστικού συστήματος της χώρας, το οποίο φυλακίζει ύποπτους Ισλαμιστές τρομοκράτες για δεκαπέντε χρόνια απλά και μόνο επειδή επέκρινε την κυβέρνηση. Ο Ίγκο «διέψευσε» τους ισχυρισμούς για βασανιστήρια και παραβιάσεις των δικαιωμάτων που υπέστη ο κατηγορούμενος.

Το παράδειγμα του Igo είναι σημαντικό, επειδή αποκαλύπτει πόσο εύκολο είναι να γεμίσετε το στόμα σας με καλές προθέσεις χωρίς να έχετε καμία πρόθεση να τα ακολουθήσετε. Εάν οι τράπεζες του Ντουμπάι επιτρέψουν συναλλαγές με παράνομα συστήματα, σίγουρα οι ψεύτικες ΜΚΟ μπορούν να κάνουν το ίδιο. Σε τελική ανάλυση, στη σημερινή εποχή της φιλελεύθερης απογοήτευσης και του λαϊκιστικού ζήλου, οι ανθρωπιστικές οργανώσεις, ακόμη και εκείνες με εκτελεστικές εξουσίες όπως τα «Ηνωμένα Έθνη, είναι ανίκανες να αλλάξουν την πορεία των ισχυρών ή να κατηγορήσουν κυβερνήσεις που σκοτώνουν και υποδουλώνουν τους πιο ευάλωτους.

Στο Ντουμπάι υπάρχει μια τέλεια επίδειξη νεωτερικότητας, διακοσμημένη με τα σημάδια του νεοφιλελευθερισμού. Τα εμπορικά κέντρα, τα καταστήματα και τα καταστήματα αφορολογήτου αποτείουν φόρο τιμής στον homo economicus.  Η αγορά και η πώληση ερμηνεύονται ως ένδειξη ελευθερίας, που νοείται ως η ελευθερία συμμετοχής σε μια ταραχώδη οικονομική δραστηριότητα. Η αισθητική προσθέτει αξιοπιστία, με το πολυδιαφημισμένο θαύμα του τοπίου της πόλης, ένας φόρος τιμής στην πρόοδο της τεχνολογίας. Είτε όλα είναι άδεια, κάτω από τα σώματα των δουλεμπεργατών που αναγκάζονται να εργαστούν μέχρι θανάτου, μια κυβέρνηση δεν εγγυάται στους μετανάστες εργαζόμενους κοινωνικές υπηρεσίες ή την προοπτική της ιθαγένειας που κανείς δεν νοιάζεται.

Το Ντουμπάι δεν είναι απλά μια περίπτωση αδιαφανούς και εγκληματικής βασιλείας. Είναι μια αναπαράσταση της μεταφιλελευθερικής τάξης, όπου ο καπιταλισμός απαιτεί κέρδη και καταπατά τους αδύναμους και δεν υπάρχει τρόπος να σωθούν άνθρωποι που θεωρούνται απορριπτέοι ως προς τις συναλλαγές τους. Το Ντουμπάι, αυτή η μεταφιλελεύθερη νεκρόπολη, επιβάλλει τη σκληρότητά της σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους. Επειδή οι ηγέτες της γνωρίζουν ότι οι αξίες των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της οικονομίας και της ισότητας των φύλων έχουν μειωθεί σε ωραία λόγια που εκτίθενται σε τακτά χρονικά διαστήματα μέσω πρωτοσέλιδων των ΜΚΟ. Το μέλλον, ακόμη και αυτό μετά τον Τραμπ, επιφυλλάσσει  πολλά περισσότερα Ντουμπάι.