Claudio Rossi Marcelli

Στη Γαλλία, στις 29 Ιουνίου, ψηφίστηκε τελικά ο νόμος για τη βιοηθική, ο οποίος, μεταξύ άλλων, ανοίγει επίσης την πρόσβαση σε υποβοηθούμενη γονιμοποίηση για ανύπαντρες γυναίκες και ομοφυλόφιλα ζευγάρια, που μέχρι τώρα προορίζονταν για ετεροφυλόφιλους παντρεμένους με προβλήματα υπογονιμότητας.

Έχοντας ήδη την υποστήριξη του Φρανσουά Ολάντ κατά τη διάρκεια της προεκλογικής του εκστρατείας το 2012, το επόμενο έτος το μέτρο αργότερα εγκαταλείφθηκε κατά τη διάρκεια της έντονης συζήτησης σχετικά με τον νόμο περί γάμου ως συμβιβασμό με το πιο συντηρητικό μέρος του κοινοβουλίου και της κοινής γνώμης. Ο Εμανουέλ Μακρόν το συμπεριέλαβε αργότερα στο εκλογικό του πρόγραμμα και, μετά από μακρά κοινοβουλευτική διαδικασία, συμπεριλήφθηκε στο νέο νόμο για τη βιοηθική, ο οποίος ήταν η πιο συζητημένη πτυχή.

Ο νόμος, ο οποίος υιοθετήθηκε με μεγάλη πλειοψηφία, επεκτείνει τη δυνατότητα προσφυγής σε υποβοηθούμενη γονιμοποίηση σε όλες τις γυναίκες μέχρι την ηλικία των 43 ετών. Η διαδικασία θα υποστηρίζεται οικονομικά από το NHS, όπως συμβαίνει σήμερα για τα στρέιτ ζευγάρια με προβλήματα υπογονιμότητας. Προκειμένου να τηρηθεί το δικαίωμα κάθε παιδιού να γνωρίζει τον βιολογικό του πατέρα, ο κανόνας επιτρέπει σε όλα τα άτομα που συλλαμβάνονται με δωρεά σπέρματος να έχουν πρόσβαση, μόλις φτάσουν στην ηλικία της πλειοψηφίας, στην ταυτότητα του δότη ή, εάν το προτιμούν, μόνο στις μη αναγνωρίσιμες πληροφορίες του, όπως ο λόγος της δωρεάς, τα φυσικά χαρακτηριστικά ή το ιατρικό του ιστορικό.

Για τα λεσβιακά ζευγάρια υπάρχει ένας ειδικός μηχανισμός τεκνοποίησης, στον οποίο οι δύο γυναίκες θα πρέπει να πραγματοποιήσουν κοινή και έγκαιρη αναγνώριση μητρότητας. Με αυτόν τον τρόπο και οι δύο μητέρες του μωρού θα αναγνωρίζονται αυτόματα από τη στιγμή του τοκετού και θα εμφανίζονται τακτικά στο πιστοποιητικό γέννησής της. Ο νόμος διατηρεί την απαγόρευση της πρόσβασης σε υποβοηθούμενη γονιμοποίηση για τους διεμφυλικούς ανθρώπους και την απαγόρευση της πρόσβασης σε κύηση για άλλους.

Η Le Monde το αποκαλεί «επίλογο πολυετών έντονων συζητήσεων», ο οποίος γεννήθηκε από την ψήφιση του νόμου για τον εθνοφυλακικό γάμο και περιελάμβανε το δικαίωμα των ζευγαριών του ίδιου φύλου να υιοθετούν παιδιά, αλλά όχι αυτό για τα λεσβιακά ζευγάρια να καταφεύγουν σε τεχνικές υποβοηθούμενης γονιμοποίησης. «Για τους ΛΟΑΤΚΙ συλλόγους», εξηγεί η εφημερίδα, «είναι το τέλος μιας μακράς μάχης και ανάμεσά τους, παρά τις «ατέλειες» του τελικού κειμένου, επικρατεί σήμερα ανακούφιση, όπως αναγνωρίζουν οι ηγέτες των συλλόγων στη χορωδία».

Ελεύθεροι να επιλέξουν

 Την ίδια στιγμή που το κοινοβούλιο υιοθέτησε τον νέο νόμο για τη
βιοηθική, επίσης στις 29 Ιουνίου, η ισπανική κυβέρνηση ψήφισε νομοσχέδιο που αποσκοπεί στη διασφάλιση της πραγματικής και αποτελεσματικής ισότητας των διεμφυλικών ατόμων και στην ενίσχυση της προστασίας των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ. Ένα μέτρο που, εάν είναι υπό συνθήκη, θα επιτρέψει σε οποιονδήποτε άνω των 14 ετών να ζητήσει την πραγματοποίηση του φύλου και του ονόματος από το μητρώο χωρίς την ανάγκη ιατρικής τεκμηρίωσης.

Το κείμενο, το οποίο είναι αποτέλεσμα μιας στενής διελκυστίνδας μεταξύ των πολιτικών δυνάμεων του πλειοψηφικού συνασπισμού – του Σοσιαλιστικού Κόμματος (Psoe) και του Podemos – θα καταργήσει την ισχύουσα νομοθεσία η οποία, προκειμένου να επιτευχθεί αλλαγή φύλου στα έγγραφα ταυτότητας, απαιτεί διάγνωση της δυσφορίας των φύλων και υποχρεωτική ορμονική θεραπεία.

Ωστόσο, σύμφωνα με τις νέες διατάξεις, μόνο τα παιδιά ηλικίας μεταξύ 12 και 14 ετών θα πρέπει να έχουν δικαστική άδεια, ενώ τα άτομα ηλικίας μεταξύ 14 και 16 ετών θα χρειάζονται γονική συναίνεση (ή νόμιμο κηδεμόνα) και τα άτομα άνω των 16 ετών δεν θα χρειάζονται άδεια. Δηλαδή, από την ηλικία των 16 ετών και μετά, στην Ισπανία θα μπορούσε κανείς να αλλάξει το όνομα και το φύλο του μητρώου απλώς με δική του βούληση, χωρίς καμία ανάγκη ορμονικής θεραπείας, πόσο μάλλον χειρουργικής επέμβασης και επακόλουθης αποστείρωσης.

Εκτός από τον νέο μηχανισμό για την αλλαγή φύλου, το λεγόμενο «ley trans» θα άνοιγε την πρόσβαση σε υποβοηθούμενη αναπαραγωγή για γυναίκες σε ζευγάρια του ίδιου φύλου και «τρανς άτομα που μπορεί να μείνουν έγκυες»· θα αναγνώριζε και τις δύο μητέρες από τη γέννησή τους, ακόμη και αν δεν είναι παντρεμένες. θα αύξανε την προστασία των δικαιωμάτων των ίντερσεξ ανθρώπων· θα απαγόρευε τις θεραπείες μετατροπής για τα ΛΟΑΤ+ άτομα και τέλος θα συμπεριέλαβε το ζήτημα της διαφορετικότητας στα σχολικά προγράμματα σπουδών.

Αλλά πάνω απ’ όλα το ζήτημα της αυτοδιάθεσης των φύλων είναι αυτό που έχει προκαλέσει τη μεγαλύτερη αντίσταση, τόσο εντός του συνασπισμού πλειοψηφίας όσο και μεταξύ ορισμένων ιστορικών Ισπανών φεμινιστριών. «Συγκεκριμένα», εξηγεί η εφημερίδα La Vanguardia, «ένα μέρος του φεμινιστικού κινήματος πιστεύει ότι αυτός ο νόμος αποτελεί απειλή για τα δικαιώματα των γυναικών, καθώς κινδυνεύει να διαγράψει την έννοια του βιολογικού φύλου στο μητρώο, και συνεπώς και αυτή μιας γυναίκας, ακυρώνοντας έτσι τυχόν φεμινιστικές αξιώσεις».

Πριν ενταχθεί στο Κογκρέσο των Βουλευτών, ο νόμος θα πρέπει να περάσει από μια σειρά συμβουλευτικών οργάνων και η συζήτηση στο κοινοβούλιο υπόσχεται να είναι πολύ σκληρή. Το κείμενο κινδυνεύει να τροποποιηθεί σε μεγάλο βαθμό, αλλά υπάρχει επίσης η πιθανότητα, όπως συνέβη με τον νόμο περί γάμου των εθνοτήτων του 2005, η Ισπανία να κάνει για άλλη μια φορά ένα βήμα προόδου όσον αφορά τα πολιτικά δικαιώματα που θα το επιβεβαίωναν ως μία από τις πιο προηγμένες χώρες όσον αφορά την προστασία της ΛΟΑΤ+ κοινότητας.

Ανεξάρτητα από το ποια τελική μορφή θα λάβει το ley trans,η ισπανική συζήτηση και οι Γάλλοι υπογραμμίζουν για άλλη μια φορά τηχρόνια καθυστέρηση της Ιταλίας στα πολιτικά δικαιώματα. Τόσο η Γαλλία όσο καιη Ισπανία έχουν εισαγάγει στην πραγματικότητα νόμους κατά της ομοφοβίας στα νομικά τους συστήματα ήδη εδώ και αρκετά χρόνια – η Γαλλία το 2003, με τον κεντροδεξιό πρόεδρο Jaques Chirac, και την Ισπανία ακόμη και το 1995 – και η συμπερίληψη της ομοφοβίας μεταξύ των εγκλημάτων μίσους είναι μια καθιερωμένη αρχή στις κοινωνίες τους.